برنامه پزشکی خانواده و نظام ارجاع به عنوان یکی از مهمترین اصلاحات ساختاری در نظام سلامت کشور، با هدف ارتقای عدالت در سلامت، افزایش دسترسی عادلانه به خدمات بهداشتی و درمانی، مدیریت هزینهها و ارائه خدمات سلامتمحور و پیشگیرانه در حال اجراست. با این حال، تجربه نظامهای سلامت موفق در جهان نشان داده است که تحقق کامل اهداف این برنامه، تنها به فراهمسازی زیرساختها و تدوین سیاستهای اجرایی محدود نمیشود، بلکه نیازمند همراهی و مشارکت آگاهانه مردم است؛ مشارکتی که بدون اطلاعرسانی مؤثر و آگاهیبخشی عمومی شکل نخواهد گرفت.
امروزه یکی از مهمترین الزامات موفقیت برنامه پزشکی خانواده، ایجاد درک مشترک میان مردم، مسئولان و ارائهدهندگان خدمات سلامت نسبت به فلسفه، اهداف و مزایای این برنامه است. شهروندان باید بدانند که پزشک خانواده نخستین سطح ارائه خدمات سلامت و همراه همیشگی آنان در مسیر حفظ و ارتقای سلامت است و نظام ارجاع نیز با هدف تسهیل دسترسی به خدمات تخصصی، جلوگیری از مراجعات غیرضروری و استفاده بهینه از منابع سلامت طراحی شده است.
در این میان، اصحاب رسانه نقش بیبدیل و راهبردی در تبیین ابعاد مختلف این برنامه ملی بر عهده دارند. رسانهها به عنوان بازوی آگاهیبخش جامعه میتوانند با تولید محتوای علمی، آموزشی و اقناعکننده، زمینه شناخت بهتر مردم از کارکردهای پزشکی خانواده و نظام ارجاع را فراهم کنند. تبیین دستاوردهای برنامه، انعکاس تجربیات موفق، پاسخگویی به دغدغههای عمومی و مقابله با شایعات و اطلاعات نادرست از جمله مهمترین وظایفی است که رسانهها در این حوزه عهدهدار هستند.
بیتردید، هرگونه تحول در نظام سلامت زمانی به موفقیت پایدار دست خواهد یافت که مردم خود را بخشی از این تحول بدانند. رسانهها با بهرهگیری از ظرفیت گسترده خود در شکلدهی افکار عمومی، میتوانند زمینه اعتمادسازی و افزایش مشارکت اجتماعی را فراهم آورند و با تبدیل مفاهیم تخصصی به پیامهای ساده، شفاف و قابل فهم، نقش مهمی در فرهنگسازی سلامت ایفا کنند.
از سوی دیگر، گسترش فضای مجازی و شبکههای اجتماعی، فرصت ارزشمندی برای تبیین سیاستهای سلامت در اختیار متولیان امر قرار داده است. استفاده هوشمندانه از این ظرفیتها میتواند ضمن افزایش آگاهی عمومی، به اصلاح نگرشها و تقویت پذیرش اجتماعی برنامه پزشکی خانواده و نظام ارجاع کمک کند.
امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند همافزایی میان نظام سلامت و رسانهها هستیم. بدون شک، اصحاب رسانه با ایفای نقش مسئولانه، حرفهای و آگاهانه خود میتوانند به عنوان سفیران سلامت، زمینهساز تحقق اهداف برنامه پزشکی خانواده و نظام ارجاع باشند؛ برنامهای که موفقیت آن به معنای ارتقای کیفیت خدمات، افزایش رضایتمندی مردم و تحقق عدالت در سلامت برای همه اقشار جامعه خواهد بود.
ابراهیم محمودزاده
